تماس با ما

02188953400 داخلي 209


نمابر

همراه: 09122824890 ایمیلpoultry@Ivo.ir

 

مرغ و خروس


ماكيان
ماكيان يكي از پرندگان اهلي است كه قرن­هاست كه با آدمي زندگي مي­كند و در تمامي جوامع بشري ديده مي­شود اين پرنده را در زبان فارسي ماكيان و يا مرغ و خروس گويند و در زبان انگليسي به آن Fowl،Domestic Chicken وGallus domesticus و در زبان فرانسوي به آن Poulet و در زبان اسپانيايي به آن Pollo و در زبان آلماني Huhn و در زبان ايتاليايي Pollo و در زبان پرتغالي Galinha و در زبان عربي به آن دواجن و ديك و دجاج گويند.
 
رده بندي ماكيان
تقسيم بندي علمي ماكيان به شرح زير است :
شاخه :                                       مهره داران Vertebrata
رده    :                                                   پرندگان Aves
فوق راسته :                                نئو گناته Neognathae
راسته :                                          مرغ سانان Gallinae
تحت راسته:                                                  گالي Galli
تيره :                   سيخك داران ( فازيانيده ) Phasianidae
تحت تيره :           تولك روندگان ( فاسيالينه ) Phasianinae
جنس :                                                   گالوس Gallus
نوع :                                مرغ خانگي Gallus domesticus
 
اصل ماكيان 
گفته مي­شود كه همه نژادهاي مرغ از چهار نوع وحشي زير حاصل شده اند :
1 . گالوس گالوس Gallus Gallus مثل مرغ جنگلي قرمز در شمال شرقي هند، بيرماني سوماترا وسيام يافت مي­شود. رنگ پر و صداي آن­ها مانند ماكيان اهلي است. مرغ آن 7 تا 12 تخم به وزن 28 گرم مي­گذارد و مدت جوجه كشي آن 18 روز است. نام ديگر آن بانكيوا Bankiva است و بنا به اعتقاد دانشمندان مرغ اهلي از تيره مرغ وحشي بانكيوا منشعب شده است. پر و بال و آواز خروس بانكيوا شباهت زيادي با خروس چند نژاد ماكيان اهلي دارد بعلاوه خروس بانكيوا مي­تواند با مرغ اهلي اختلاط و آميزش نمايد. گاهي در مرغ اهلي پرهايي ديده مي­شود كه شباهت به پر بانكيوا دارد. اين خود         مي­رساند كه ممكن است خروس بانكيوا از اجداد مرغ­هاي اهلي باشد.
2 . گالوس لافايتي Gallus Lafaytte مثل مرغ جنگلي سيلان كه در سيلان زندگي مي­كند. اختلاف آن با ماكيان اهلي بعلت مشخص بودن صدا و رنگ پر آن­هاست به اين تيره استانلي نيز گفته مي­شود.
3 . گالوس سوني راتي  Gallus Sonneratti مثل مرغ جنگلي خاكستري است . اين تيره در جنوب و غرب هند زندگي مي­كند. رنگ پر و بال آن سياه و رنگ سينه خاكستري است. مرغ اين تيره در سال 7 تا 10 تخم بوزن 27 گرم مي­گذارد مدت جوجه كشي آن 19 تا 20 روز است.
4 . گالوس واريوسGallus various مثل مرغ جنگلي آبي وسبز بوده و داراي صداي مخصوصي است.
طي هزاران سال انواع وحشي مرغ به­طور طبيعي با هم آميخته اند و يا توسط انسان تلاقي داده شده اند كه منجر به پيدايش نژادهاي فعلي گرديده است. نژادهاي كنوني را مي­توان برحسب منطقه جغرافيايي و يا توليد تقسيم بندي كرد.

تاريخچه اهلي شدن ماكيان
در كتاب­هاي بسيار قديمي مطالبي در باره ماكيان و اهلي شدن آن آمده است و در آثار برجاي مانده از تمدن مصر باستان و يونان و ساير تمدن­هاي ديگر ذكري از اين جانور شده است، از اين رو به نظر مي­رسد كه ماكيان، هزاران سال قبل از ميلاد مسيح اهلي شده و اصل آن ماكيان وحشي است كه همچنان در جنگل­هاي هند و سيلان و اندونزي و جزاير جنوب آسيا و برخي مناطق چين زندگي مي­كند. به نظر مي­رسد كه هندي­ها از سال 3200 قبل از ميلاد به پرورش اين پرنده مشغول بوده اند. در حالي­كه چيني­ها در حوالي سال 1400 قبل از ميلاد به پرورش آن پرداخته اند. اما مصري­ها پيش­تر از سال ملت­ها با اين پرنده آشنا شده اند و تاريخ پرورش اين پرنده در مصر به حوالي 5000 سال قبل از ميلاد مي­رسد. رومي­ها خيلي دير با ماكيان آشنا شدند و پرورش اين پرنده در سال 1493 در بخش غربي اروپا منتشر و پراكنده شده و سپس از آن­جا به آمريكاي جنوبي منتقل گرديد.
 

نژادهاي ماكيان 
بنابر اظهار نظر كارشناسان تا كنون بيش از 170 نژاد خالص مرغ بوسيله انجمن مرغداران آمريكا شناسايي شده است و اين نژاد­هاي خالص در حقيقت گروهي از مرغان هستند كه تمام افراد آن علايم و مشخصات خارجي و استعداد واحدي داشته باشند.
براي طبقه بندي تشخيص نژادهاي مختلف مرغ روش­هاي مختلفي رايج و متداول است ولي به­طور كلي رايج­ترين اين روش طبقه بندي براساس موارد ذيل است:
دسته Class : مرغ­هاي جهان بر اساس محل جعرافيايي و يا بهره به چند دسته تقسيم شده اند و در هر دسته تعدادي نژاد قرار گرفته است.
نژاد breed : در هر دسته تعداد زيادي نژاد وجود دارد. به عنوان مثال در دسته مرغان آمريكايي در حدود پنجاه نژاد طبقه بندي مي­گردد. معمولاً اصولي كه از نظر تفاوت­هاي ظاهري صفات و اعضاي بدن سبب تشخيص نژادها از هم مي­گردند عبارتست از:
1. رنگ: در نژادهاي مختلف رنگ­هاي گوناگوني ديده مي­شود كه از راه آن و مشخصات ديگر مي­توان نژاد را تشخيص داد. به­طور كلي رنگ­هايي كه در مرغ ديده مي­شود شامل رنگ­هاي ساده، رنگ­هاي مخلوط و رنگ­هاي مركب است.
رنگ­هاي ساده: در اين حالت تمام پرها داراي يك رنگ است و هيچگونه رنگ ديگري در پر و بال ديده نمي­شود. رنگ­هاي ساده عبارتند از سفيد و سياه و قرمز و طلايي و خاكستري.
رنگ­هاي مخلوط: در اين حالت رنگ پرهاي بدن پرنده از جايي به جاي ديگر متفاوت است.  مثلاّ بدن سفيد و گردن و دم سياه است.
رنگ­هاي مركب: در اين حالت بر روي يك پر دو يا چند رنگ ديده مي­شود كه به اشكال مختلف در كنار هم قرار گرفته اند. رنگ مركب انواع مختلفي دارد كه عبارتند از راه راه، نقطه اي، موازي، پولكي، موج­دار و غيره.   
2. تاج: در هر نژاد تاج و ريش شكل معيني دارد كه از روي آن­ها با مقايسه با ساير صفات مي­توان نژاد را مشخص كرد تاج مي­تواند ساده، گل سرخي، نخودي و يا توت فرنگي شكل باشد.
تاج ساده: اين نوع تاج به­شكل شانه بر بالاي سر پرنده قرار دارد و از طرفي به طرف ديگر مسطح است و در بالاي آن دندانه­هايي وجود دارد. پايه تاج كمي ضخيم­تر از بدنه آن است. در بعضي از نژادها كاملاً بر روي سر قرار مي­گيرد و در بعضي ديگر به يك طرف متمايل مي­شود. در بعضي از نژادهاي مديترانه­اي تاج رشد بيشتري دارد و در بعضي ديگر بخصوص نژادهاي سنگين ميزان رشد آن كمتر است.
تاج گلسرخي: اين تاج به شكل مكعب مستطيل نامنظمي است كه در سطح فوقاني آن برجستگي­ها و فرورفتگي­هايي ديده مي­شود. به طور كلي منظره فوقاني به شكل گل سرخ است از اين­رو آن را بدين اسم مي­نامند. اين نوع تاج داراي اشكال مختلفي است و ممكن است كه ضخامت قسمت جلويي و عقبي آن به يك اندازه باشد يا جلوي آن گرد و ضخيم و هرچه به عقب رود از ضخامت آن كاسته شود. گاهي انتهاي عقبي آن خيلي باريك مي­شود.
تاج نخودي: در اين نوع تاج سه تيغه كوتاه بر روي يك پايه و به موزات يكديگر قرار گرفته اند. معمولاً تيغه مياني كمي بلندتر از تيغه­هاي طرفين است. در روي تيغه­ها تعدادي برجستگي نخود مانند ديده مي­شود.
تاج توت فرنگي شكل: اين نوع تاج به شكل توت فرنگي است. در جلو مدور و برجسته و در عقب باريك است. شكل ظاهري تاج به شكل عدد هفت فارسي است و هر يك از شاخه­هاي آن به شكل مخروطي بوده و از قاعده به پايه متصل بوده و رأس آن آزاد است. 
3. ريش: در نژادهاي مختلف انواع گوناگون ريش يا زايده زير گلو ديده مي­شود. زايده ريش در برخي از نژاد­ها دراز و در برخي پهن و بالاخره در برخي ديگر ممكن است باريك با لبه مدور يا لبه تيز باشد.
4. شكل عمومي سر: وضعيت قرار گرفتن تاج و ريش، بزرگي و كوچكي آن­ها، شكل و رنگ زايده گوش، شكل عمومي صورت نيز از جمله عواملي است كه سبب افتراق و تفكيك نژاد­هاي مختلف مي­گردد.
5. ساق پا: ساق پا در نژادهاي مختلف ممكن است پردار يا بي پر، بلند يا كوتاه و از نظر رنگ زرد يا سفيد و يا آبي و حتي سياه باشد.
6. شكل عمومي بدن: شكل عمومي بدن در تشخيص نژادها بسيار موثر است هر نژادي داراي هيكل و شكل بدن مخصوص بوده و پرها به شكل خاصي روييده است به طوري كه دو نژاد مختلف ممكن است از لحاظ تاج و شكل صورت و رنگ كاملاً شبيه ولي از لحاظ شكل عمومي بدن مختلف باشند در اين صورت مي­توان بين آن­ها تفاوت قايل شد.
گونه Variety: هر نژاد ممكن است از چند گونه تشكيل شده باشد. خصوصيات اصلي گونه­ها اغلب رنگ پر و بال است. برخي نژادها از نظر تاج نيز به چند گونه تقسيم مي­شوند مثلاً در نژاد لكهورن بسته به رنگ، گونه­هاي سفيد، سياه، قهوه­اي و خرمايي قرار گرفته است. از نظر تاج نيز مثلاً در نژاد كورنيش ممكن است تاج نخودي و يا گلسرخي وجود داشته باشد.
سويه Strain: در هر گونه سويه­هاي مختلف وجود دارد. ممكن است هر سويه را با نام تجاري و يا نام شخص و يا مزرعه­اي كه براي اولين بار آن را به وجود آورده اند مشخص نمود.


تقسيم بندي نژاد هاي ماكيان
نژاد­هاي ماكيان از لحاظ تقسيم بندي به پنج گروه زير تقسيم مي­شوند:
1)       نژاد هاي آمريكايي
2)       نژاد هاي انگليسي
3)       نژاد هاي آسيايي
4)       نژاد هاي مديترانه اي
5)       نژاد هاي متفرقه

1) نژاد­هاي آمريكايي American class
اين نژادها بوسيله پرورش دهندگان آمريكايي به منظور تهيه تخم وگوشت پرورش و توسعه داده شده اند. نژادها و انواع مرغان اين طبقه معمولاً داراي خصوصيات مشابهي هستند. براي مثال عموماً داراي پوست زردي مي­باشند، ساق پاي شان پر ندارد، لاله گوش شان قرمز بوده و پوست تخم شان قهوه­اي رنگ است. به استثناي نژاد لامونا Lamona كه رنگ پوست تخمش سفيد است. اين نژادها از جفت­گيري نژادهاي كوچك مديترانه­اي و نژادهاي بزرگ آسيايي كه از آسيا و مديترانه به آمريكا برده شده است به وجود آمده اند. اين نژادها از نظر اندازه حد متوسط نژادهاي مديترانه­اي و آسيايي مي­باشند. بلوغ جنسي در آن­ها سريع­تر از نژادهاي سنگين است ولي به سرعت بلوغ جنسي در نژادهاي مديترانه­اي نيست. حس مادري در آن­ها زياد است و پس از بلوغ به زودي چربي گرفته و چاق مي­شوند.
نژادهاي مهم اين گروه عبارتند از:
  • پليموت روك Plymouth Rocks
  • ويندوت Wyandottes
  • رد آيلند رد Rhode Island Reds
  • نيوهمشاير New Hampshire
  • دومينيك Dominique
  • جاوا Java
  • چنسلر Chantceler
  • لامونا Lamana
  • جرسي Jersey
  • دلاوير Delaware

نژاد پليموت روك





نژاد ويندوت



2) نژاد­هاي انگليسي 
English Class
منشأ تمامي اين نژادها جزيره انگليس و برخي مستعمرات آن نظير استراليا است و اغلب نژادهاي خوب گوشتي دنيا در اين دسته طبقه بندي مي­شوند. رنگ پوست تمام اين نژادها به جز كورنيش، سفيد و لاله گوش قرمز رنگ مي­باشد. به جز رد كاپ و دوركينگ پوست تخم مرغ بقيه قهوه­اي مي­باشد. به مناسبت سفيد بودن گوشت مطلوب بازار نيستند. از نظر توليد گوشت نژاد كورنيش به مناسبت پوست زرد و خواص ديگر مورد توجه فراواني قرار گرفته است. اما اين نژاد از نظر تخم­گذاري بسيار ضعيف است ولي كيفيت و كميت عالي گوشت اين نقيصه را جبران مي­كند به خصوص رشد سينه در اين نژاد بسيار خوب است. در اين دسته شش نژاد مهم طبقه بندي شده اند كه عبارتند از:
  • سوسكس Sussex
  • ارپينگتون Orpington
  • كورنيش Cornish
  • دور كينگ Dorking
  • استرالوپ Australop
  • رد كپ Red Cap
  • رز كامب Rose Camb
3) نژادهاي آسيايي   Asiatic Class
منشأ اين گروه از ماكيان، قاره آسيا بوده است و امروزه از نظر اقتصادي زياد مهم به شمار نمي­روند ولي اين دسته از مرغ­ها را مي­توان مبدا نژادهاي ديگر دانست زير خون اين نژادها در نژادهاي آمريكايي و انگليسي ديده مي­شود.
در قرن نوزدهم اين نژادها از چين و هندوستان به انگلستان و ساير كشورها برده شد و در آمريكا به خصوص مورد توجه زيادي قرار گرفت. آميخته­گري بين اين نژادها و نژاد مرغ­هاي دسته مديترانه­اي سبب به وجود آمدن تعدادي از نژادهاي جديد شده است.
از نظر توليد گوشت، خوب ولي سرعت رشد كم و بلوغ دير دارند و به مناسبت سنگيني وزن اغلب قادر به پرواز نيستند. ساق پا معمولاً داراي پر مي­باشد و اين يكي از مشخصه­هاي بارز آنان است. رنگ تخم مرغ قهوه­اي است.
مهم­ترين نژادهاي اين گروه عبارتند از:
  • براهما Brahmas
  • كوشين Cochins
  • لانگشان Langshan

نژاد اصيل


4)
نژاد­هاي مديترانه­اي Mediteranean Class
منشأ اين نژادها اطراف درياي مديترانه مي­باشد. به طور كلي شش نژاد در اين طبقه بندي قرار دارند. در تمام اين نژادها، پاها بدون پر، لاله گوش سفيد يا كرم رنگ، تاج نسبتاً بزرگ است و به جز نژاد مينوركا بقيه نژادها داراي بدن كوچك و ريز هستند. بلوغ در آن­ها سريع، از نظر ظاهر بسيار فعال و زرنگ مي­باشند و دير كرچ مي­شوند. تخم مرغ آن­ها داراي پوسته سفيد است. از نظر توليد تخم مرغ بهتر از نژادهاي ديگر مي­باشند. براي توليد تخم مرغ به غذاي كمتري نياز دارند از اين رو نگهداري آن­ها براي توليد تخم مرغ به صرفه مي­باشد. از نظر توليد گوشت ضعيف مي­باشند. همان­طور كه گفته شد در اين گروه شش نژاد وجود دارند كه برخي از آن­ها جزو بهترين نژادهاي تخمي دنيا به شمار مي­روند.
  • ليگهورن Leghorn
  • مينوركا Minorca
  • آنكونا Ancona
  • آندلسي آبي Blue Andalusian
  • سياه اسپانيايي صورت سفيد White faced Black Spanish
  • باتركاپ Butter cup


نژاد انكونا



5) 
نژادهاي متفرقه Other Breeds
علاوه بر نژادهاي فوق تعداد زيادي نژادهاي ديگر در دنيا وجود دارد كه به اهميت نژادهاي مذكور نيست از اين رو به خوبي مورد مطالعه قرار نگرفته و استاندارد نشده است. اين نژادها به طور خلاصه عبارتند از:
  • نژاد لهستاني Polish class
  • نژاد هلندي Holland class
v        بادو Badu
v        جنگجوي هلندي Dutch Bantams
v        جنگجوي قديمي هلندي Old Dutch Bantams
v        بريدا  Barida
v        كرونينگر ميوون Groninger Meeuwen
  • نژاد بلژيكي Belgian class
v        كامپين Campines
v        براكل Brakal
v        اوربرگ بلژيكي Belgian Everberg
v        يوسل بلژيكي Belgian Uccle
v        گروبي بلژيكي Belgian Grubbe
v        جنگجوي بلژيكي آنتي ورپ Antiwerp Belgian Bantam
v        فاميني Famenne
v        هيرويHerve
v        تورناسيس Tournaisis
  • نژاد هامبورگ Hamburg class
  • نژاد روسي Russia class
v        اورلوف Orlofe
v        قفقازي Caucasian
v        يورلوور Yurlower
  • نژادهاي آلماني  German class
v        اوگس بورگر Augsburger
v        راين لاندر Rhienlander
v        جنگجوي روهلر Ruhlaer Bantam
v        ورويرك Vorwerk
v        وست فاليان Westphalian
  • نژادهاي فرانسوي French class
v        هودان Houdan
v        فاورول Faverolles
v        لافليچ Laflech
v        كريوي كور Crevecoeurs
v        بريسي Bresse
v        گاتي نز Gatinaise
v        گالوازي Gaukoise
v        گورناي Gournay
v        لاكين ويلدر Laken Velder
v        بوربونز Bourbonnaise
v        كامونت coumont
v        بريدا Breda
v        درنتس Drents
v        ليموزين  Limousin
v        استيرس Estaires
v        مانتس Mantes
v        مارانز Marans
  •       نژاد­هاي شرقي Oriental class
v        سوماترا Sumatra
v        يوكوهاما Yokohama
v        آيام بيكي سار Ayam Bekisar
v        شامو Shamo
v        شو كوكو Shokoku
v        ياماتو Yamato
v        اوناگادوري Onagadori
  •          نژادهاي جنگي Game or Bantam class
v        لاري Lari
v        جنگجوي انگليسي  English Game
v        جنگجوي هندي Indian Game
v        جنگجوي ژاپني Japanese bantam
  •         نژاد­هاي زينتيOrnamental class
v        بارنولدر Barnevelder
v        فريزل Frizzle
v        ابريشمي Silkie
v        گردن لخت Naked Neck
v        لهستاني polish
v        سلطان Sultan
v        فينيكس Phoenix
v        سوماترا Sumatra
v      پكني Pikines 

نژاد باربو واتر مال


  • نژادهاي ايراني
                     1 . لاري
                     2. دشتياري
                     3. گردن لخت
                     4. مرندي
                     5. اصفهاني
                     6. خراساني



خروس لاري



منبع : كتاب  اطلس رنگي نژادهاي ماكيان ، تاليف دكتر احسان مقدس، انتشارات نيلوبرگ ، تهران، چاپ اول ، سال 1389.

(استفاده از مطالب فوق با ذكر منبع بلامانع است)