کمیته فناوری نانو

ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو با همکاری پردیس میکروالکترونیک و فوتونیک ایران، مجموعه‌ای از فراخوان‌های حمایتی را با هدف شتاب‌دهی به توسعه فناوری‌های نوظهور در کشور آغاز نموده است. این فراخوان‌ها در سه محور کلیدی حسگرهای خودتوان با ارسال بی‌سیم داده، آزمون‌های تشخیص بر بالین (POCT) و حسگرهای صنعتی مبتنی بر MEMS در بازه زمانی ۱ تا ۳۰ آذرماه ۱۴۰۴ پذیرای دریافت طرح‌های پژوهشی و توسعه‌ای است. بر این اساس، طرح‌هایی که منجر به نمونه اولیه محصول، توسعه فناوری بومی، تولید دانش فنی و طراحی نقشه‌راه تجاری‌سازی شوند؛ در اولویت حمایت قرار می‌گیرند. در قالب‌های حمایتی این برنامه، پژوهشگران می‌توانند از تسهیلات بلاعوض تا سقف ۷ میلیارد ریال بهره‌مند شوند و شرکت‌های دانش‌‌بنیان نیز امکان دریافت تسهیلات توسعه محصول تا سقف ۳۰ میلیارد ریال را خواهند داشت. شایان توجه است؛ طرح‌هایی که دارای پشتیبان صنعتی یا قابلیت ورود سریع به بازار باشند، از امتیاز ویژه برخوردار خواهند بود.

آلودگی هوا در کلان‌شهرها سال‌هاست به مسئله‌ای مزمن تبدیل شده و هر زمستان شدت بیشتری می‌گیرد؛ در حالی که منابع متعددی در این آلودگی نقش دارند، فعالیت صنایع همواره از عوامل مهم انتشار ذرات بسیار ریز در هوای اطراف شهرها بوده است. در چنین شرایطی، شرکت دانش‌بنیان نانو فناوران خاور توانسته با توسعه نانوفیلترهای صنعتی مبتنی بر فناوری نانوالیاف، راهکاری عملی برای کاهش چشمگیر آلاینده‌های کارخانه‌ها ارائه دهد. این شرکت که یکی از تولیدکنندگان نانوفیلترهای غبارگیر صنعتی در کشور محسوب می‌شود، علاوه بر تولید فیلتر، فناوری الکتروریسی و تولید ماسک‌های نانویی صنعتی را نیز توسعه داده است. امیرحسین تقوی، مدیرعامل شرکت، می‌گوید افزایش راندمان فیلتراسیون تا ده‌ها درصد امکان‌پذیر است.

بازار محصولات فناوری نانو در ایران در سال ۱۴۰۳ رشد قابل توجهی را تجربه کرد؛ به‌گونه‌ای که مجموع فروش محصولات نانوی ساخت ایران به حدود ۹۷۳ هزار میلیارد ریال رسید و بیش از ۱۰ درصد از این بازار به صادرات اختصاص یافت. این روند رشد نه تنها نشان‌دهنده توسعه تجاری‌سازی فناوری نانو در کشور است، بلکه اثربخشی محصولات نانویی در صنایع مختلف و کاربردهای راهبردی از جمله دارو، نفت و پتروشیمی و کشاورزی را نیز برجسته می‌کند. گزارش کامل و تحلیلی این داده‌ها متعاقباً توسط ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو منتشر خواهد شد، اما آمار اولیه، تصویری روشن از وضعیت اقتصادی و صنعتی فناوری نانو در ایران ارائه می‌دهد.

دو استاندارد ملی جدید در حوزه فناوری نانو با هدف ارتقای ایمنی، کیفیت و هم‌زبانی علمی در کشور تدوین و به تصویب سازمان ملی استاندارد ایران رسیده است. این استانداردها با حمایت ستاد توسعه فناوری نانو و میکرو و همکاری دانشگاه‌ها، نهادهای صنعتی، وزارت بهداشت و فرهنگستان زبان و ادب فارسی تهیه شده‌اند. نخستین استاندارد به واژه‌نامه نانولیپوزوم‌ها اختصاص دارد که در دارورسانی و محصولات زیست‌پزشکی کاربرد دارند و دومین استاندارد روشی برای سنجش سمیت نوری نانوذرات ارائه می‌دهد تا ایمنی آن‌ها در مواجهه با نور ارزیابی شود.

محمدمهدی اسماعیلی، مدیر برنامه توسعه فناوری نانوحباب ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو، با اشاره به رشد چشمگیر ایران در توسعه این فناوری و نقش آن در افزایش بهره‌وری صنایع آب، فاضلاب، کشاورزی و شیلات، از رونمایی سطح جدیدی از فناوری نانوحباب در شانزدهمین نمایشگاه بین‌المللی فناوری نانو خبر داد. به گفتهٔ او، این دستاورد می‌تواند ظرفیت تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهری را، بدون نیاز به زیرساخت جدید یا افزایش مصرف انرژی، بیش از دو برابر افزایش دهد. اسماعیلی تأکید کرد ایران در حال حاضر نه در جایگاه مهندسی معکوس، بلکه در جایگاه توسعه‌دهنده فناوری نانوحباب قرار دارد و هم‌پای کشورهای پیشرو همچون آمریکا، ژاپن، کره جنوبی و چین حرکت می‌کند. وی همچنین از حضور چهار شرکت دانش‌بنیان تأییدشده در این حوزه در نمایشگاه امسال خبر داد.